دولت‌ها در تمامی کشورهای پیشرفته و در برخی از کشورهای در حال توسعه، نهادها و برنامه‌های خاصی را در جهت ارتقای فناوری اطلاعات و ارتباطات تدوین و پیاده سازی کرده‌اند. فناوری اطلاعات به عنوان فناوری متحول کننده اجتماع و اقتصاد از آن نام برده می‌شود.

در ادامه به تعریف این عنوان و کاربردهای گسترده آن پرداخته می‌شود.

تعریف فناوری اطلاعات و جنبه‌های مرتبط

جنبه‌های فناوری اطلاعات
جنبه‌های فناوری اطلاعات

بهترین روش برای تعریف چنین موضوع گسترده ای، ارائه مفاهیم و ایده‌های مرتبط با آن است. توضیح مطالب و بسترهایی که به فناوری اطلاعات مرتبط می‌شوند نیز می‌تواند به شناخت فناوری اطلاعات کمک کند. نتیجه این که به گونه‌ای باید درباره فناوری اطلاعات سخن گفت که به شناخت آن کمک کند.

به دلیل ماهیت تغییرپذیری آن بایستی همراه با یک نگرش دینامیک باشد تا استاتیک و بیشتر یک استراتژی، ‌اندیشه، فکر و ابزار در حوزه انسان‌ها، همراه با نوآوری است. تعریف فناوری اطلاعات را می‌توان به جنبه‌های مهم زیر مرتبط دانست:

یک استراتژی است!

با شناخت فرصت‌ها و امکاناتی که از طریق فناوری اطلاعات ایجاد شده، آن را به یک استراتژی شبیه کرده است تا یک فرمول و نسخه عملی؛ استراتژی جدید برای دسترسی متفاوت به آنچه آرمان یک سازمان تعریف می‌کند.

اما آنچه انجام می‌گیرد بسیار متفاوت است از چیزی که در ذهن جای می‌گیرد. فناوری اطلاعات یک شناخت هیجان انگیز از محیط اطراف را در ذهن ما ایجاد نموده و هر کس را، در هر سطح و ایده به سوی خود جلب می‌کند.

افراد به فناوری اطلاعات برای رشد خود و فراگیری علم و دسترسی به ابزار راحت‌تر و در دسترس‌تر در ارتباطات فکر می‌کنند.

سازمان‌ها به این پدیده برای دسترسی به بازار بزرگ تر، ارائه خدمات بیشتر و بهتر، جمع آوری و نگاه دقیق‌تر و زنده به نظریه‌ها و سلیقه‌ها، انجام راحت‌تر و سریع‌تر کارها، ارزان‌تر کردن هزینه خدمات و عملیات، کنترل دقیق‌تر و دسترسی سریع‌تر به منابع داخل و بیرون سازمان و ارتباطات سریع‌تر و ارزان‌تر نگاه می‌کنند.

آنچه در تعریف به چشم می‌خورد، که در سایر فناوری‌ها تا این حد مدنظر نبوده، مفید بودن این کاربرد‌ها از طریق تعریف و ترسیم یک استراتژی دراز مدت و منطقی در اداره امور سازمان و خدمات و ارتباطات است.

شناخت هرچه دقیق‌تر و کامل‌تر از برای مدیران و کارشناسان و سازمان‌ها، آنان را در تنظیم و طراحی یک استراتژی عملی تا با نگرش علمی کمک شایانی می‌کند.

یک سری ابزار است!

به هر آنچه موجب جمع آوری، گردش، پردازش و انتقال اطلاعات و پیام‌ها بدون محدودیت‌های مکانی و زمانی باشد فناوری اطلاعات گفته می‌شود. برخی این تعریف را صنعت فناوری اطلاعات می‌گویند.

رایانه‌ها، شبکه‌های رایانه‌ای، نرم افزارهای کاربردی و همه در حوزه صنعت فناوری اطلاعات جای می‌گیرند. با این تعابیر می‌توان حدس زد که تقریبا تمامی افراد به نوعی از آن استفاده می‌کنند.

سازمان‌ها نیز استفاده از فناوری اطلاعات را سال‌ها تجربه کرده‌اند؛ اما آنچه تاکنون در سازمان‌ها مطرح بوده، طبق تعاریف جدید از فناوری اطلاعات، نمی‌توانست کاربرد مؤثر و شایسته این پدیده عظیم بشری را پاسخ گو باشد.

شاید موفق‌ترین سازمان‌ها در استفاده از سخت افزار و نرم افزارهای رایانه‌ای و ارتباطات، بدون ترسیم استراتژی و ‌اندیشه استفاده از فناوری اطلاعات، کمترین بهره را از آن برده‌اند.

طبیعی است که ترکیب استراتژی، فکر و ‌اندیشه، تجهیزات و ابزار، همگی می‌توانند بر اساس یک طرح اجرایی کامل و گویا، مزایا و فرصت‌های جدید و قابل توجهی را برای سازمان‌ها ایجاد کنند.

مقاله پیشنهادی: بازاریابی الکترونیکی، مزایا و معایب آن

نوآوری است!

برای زنده و پویا نگه داشتن کاربرد آن، نوآوری، شاه کلید توسعه و تحول آن محسوب می‌شود و در نتیجه، موجب رشد سازمان‌ها و بشر می‌گردد.

نوآوری نقش بسزایی در رشد و شکوفایی فناوری اطلاعات تا این تاریخ داشته است. قطعاً این نقش در آینده هم باقی خواهد ماند.

نوآوری موجب ابداع کاربردها و انتظارات جدید می‌گردد. نوآوری بیشتر در حوزه کارگزاران، یعنی آن‌هایی که طراحی، پیاده سازی، مسئولیت فکر و ‌اندیشه در فناوری اطلاعات را به عهده دارند، کاربرد داشته و مورد توجه قرار می‌گیرد.

اثرات بکارگیری فناوری اطلاعات در سازمان چیست؟

اثرات بکارگیری
اثرات بکارگیری

در جهان امروز امکان سودمندی و کارآمدی اطلاعات از طریق فناوری ممکن می‌شود. بکارگیری آن، تحول گسترده‌ای را در امور اداری و سیستم‌های اطلاعاتی موجب شده است.

مطالعات و تحقیقات نشان می‌دهد که بین سرمایه گذاری در فناوری اطلاعات و ارتباطات و بازده مؤسسات و بهره‌وری نیروی انسانی، ارتباط دو طرفه مثبتی وجود دارد.

همچنین توانایی سازمان‌ها را افزایش می‌دهد و این در نتیجه افزایش تنوع محصولات و بهبود کیفیت و جلب رضایت مشتری است که سبب تسهیل روند اداری و افزایش بازده نیروی انسانی و مدیریت می‌شود.

یکی از نتایج عمده آن تمرکززدایی در عین تمرکزگرایی است؛ بدین معنی که می‌توان کارها را از راه دور انجام داد بدون آنکه لازم باشد تا در محل حضور فیزیکی و مستمر داشته باشیم که این ویژگی بر کوتاه شدن فواصل زمانی و مکانی به عنوان یک ابر شاهراه تأکید دارد.

امروزه فناوری اطلاعات و ارتباطات دیگر سیستم‌های اطلاعاتی مدیریت را در اختیار گرفته  و بدین ترتیب قطب اطلاعاتی مستقر در مرکز را قادر می‌سازد تا با افزایش کنترل خود بر مناطق و انجام عملیات تمرکزی اقدام نماید.

بنابراین امکان افزایش سرعت و کیفیت تصمیم گیری و مدیریت را فراهم می‌نماید و به عنوان یکی از مهمترین ابزار جهت مشارکت در بازار جهانی است.

از ویژگی‌های اساسی عصر حاضر، اطلاعات و تبدیل آن به دانش است. چنین ویژگی تأثیر زیادی روی نهادهای اجتماعی و اقتصادی جوامع خواهد گذاشت. نهادهای اجتماعی باید بر اساس آن تجدید بنا و تغییر ساختار دهند. توانایی سازمان را افزایش می‌دهد، امروزه عامل رشد اقتصادی سرمایه، نیروی انسانی و مواد خام نیستند بلکه دانش و افکار جدید سبب شکوفایی اقتصادی می‌شود.

 چگونگی اجرا در سازمان‌ها

بکارگیری و اجرای در سازمان‌ها یک نسخه تجویز شده کلی نیست و نمی‌توان با یک برنامه جامع برای کلیه سازمان‌ها و شرکت‌ها، ساختار را پیاده سازی و اجرا نمود.

مهمترین عوامل که در پیاده سازی در هر سازمان باید مورد نظر و توجه قرار گیرد، عبارتند از:

  • فرهنگ سازی

بستر سازی فرهنگی در هر سازمان جهت اجرای موفقیت آمیز لازم می‌باشد.

  • اعتقاد و باور مدیران ارشد سازمان

هر چه مدیران ارشد سازمان به آن به عنوان یک مقوله لاینفک از سازمان خویش توجه کنند، موفقیت بکارگیری آن سریع تر و بیشتر خواهد بود.

فناوری اطلاعات و ارتباطات مثل تیغ جراحی اگر در گلوی مدیر سازمان باشد نافذتر می‌باشد. در این راه اعتقاد و اطمینان مدیران به آینده موثرترین عامل در موفقیت بکارگیری فناوری اطلاعات و ارتباطات است.

  • آفت شناسی

مشکلات و موانع بکارگیری و پیاده سازی در سازمان دقیق و علمی بررسی و برنامه ریزی شود.

  • سوق به سمت ساختار فرآیندی

ساختار سازمان‌های مرتبط باید از ساختار وظایفی خارج و به سمت ساختار فرآیندی سوق داده شود.

  • درگیری کلیه افراد سازمان در امور

کلیه اعضای سازمان از مدیر ارشد تا کارمندان سطح عملیاتی باید به عنوان کارشناسان

  • بهبود شاخص‌های بهره‌وری

شاخص‌های اندازه گیری بهره‌وری در سازمان باید به سمت بهبود رشد نماید و از اطلاعات جهت تبدیل به دانش استفاده شود.

  • کوچک سازی

خارج کردن فعالیت‌های غیرمحوری از محیط سازمان که کوچک سازی گفته می‌شود و از ضروریات ملی به شمار می‌رود.

چه برنامه جامعی برای توسعه وجود دارد؟

از آنجایی که فناوری اطلاعات و ارتباطات تمامی فعالیت‌های سازمان را متأثر می‌سازد عموما در سازمان‌های پیشرفته وظایف در کلیه بخش‌ها و واحدهای سازمان با مدیریت و نظارت عالی ترین مقام بسط داده می‌شود.

با این وجود در بعضی از شرکت‌ها و سازمان‌های داخلی بخاطر ناشناخته بودن مسائل فناوری اطلاعات و ارتباطات، بکارگیری آن بصورت گسترش یافته در درون سازمان، مقاومت‌ها و مشکلات حادی را ایجاد می‌کند که ممکن است شرکت را در رسیدن به اهداف اجرای فناوری اطلاعات و ارتباطات با مشکل مواجه نماید.

با گسترش بکارگیری فناوری اطلاعات و ارتباطات ساختار سازمان‌ها و شرکت‌های بزرگ از حالت عمودی و سلسله مراتبی به صورت هسته‌های تخصصی و کارشناسی تغییر یافته‌اند.

به همین دلیل باید اجرا در سازمان‌ها طوری صورت گیرد که با فرهنگ ملی و سازمانی سازگاری داشته باشد. مسائلی که باید در برنامه جامع مورد بررسی و مشخص شوند عبارتند از:

برنامه ریزی استراتژیک سازمان

برنامه‌ریزی استراتژیدر برنامه ریزی استراتژی تعیین نقاط کلیدی از اهمیت خاصی برخوردار است، سازمان هایی که دارای برنامه ریزی استراتژیک مدون و شفافی نداشته باشند، اجرا و بکارگیری فناوری اطلاعات و ارتباطات امری غیر واقع و بحث آن بی مورد می‌باشد.

برنامه ریزی استراتژیک برای توسعه بر چهار اصل اساسی استوار است:

  1. فناوری اطلاعات و ارتباطات یک امر حیاتی است.
  2. فناوری اطلاعات و ارتباطات یک منبع اساسی برای آموزش، تحقیقات و همکاری‌های اجتماعی می‌باشد.
  3. تکنولوژی برای مدیریت داده‌ها و اطلاعات بسیار اساسی و مهم است.
  4. فناوری اطلاعات و ارتباطات استراتژی ارزیابی عملکرد سازمان‌ها را نشان می‌دهد.

در هر طرح استراتژیک اجرا و بکارگیری فناوری اطلاعات و ارتباطات باید موارد زیر را شامل باشد:

  1. بیانیه‌های ماموریت و چشم انداز سازمان بر اساس فناوری اطلاعات و ارتباطات طرح گردد.
  2. رهنمودهای اساسی جهت بکارگیری در سازمان به طور مشخص و تعریف شوند و اهداف و استراتژی‌های عملی برای هر یک از این موارد معین و با تمامی پروژه‌های مرتبط سازگار باشد.
  3. فاکتورهای اساسی موفقیت کلیدهای بکارگیری، پیش زمینه‌ها و مقاصد دسترسی، تکنولوژی‌های بکارگرفته شده توسط دیگر سازمان‌ها مورد مطالعه قرار گیرد.
  4. ارزیابی داخلی بکارگیری شامل بررسی نقاط قوت و ضعف و همچنین فرصت‌ها و تهدیدات سازمان

در آرمان پژوهان بخوانید: هوش اجتماعی چیست؟

تعیین وضعیت موجود از دیدگاه فناوری اطلاعات (شناخت وضع موجود)

در بررسی وضعیت موجود سازمان مسائل و موارد ذیل را باید مورد توجه قرار داد:

  1. جایگاه سازمانی و تشکیلاتی شرکت و تأثیر آن بر فعالیت‌ها
  2. تجهیزات سخت افزاری موجود و تکنولوژی‌های مرتبط در حال بهره برداری.
  3. تکنولوژی‌های نرم افزاری استفاده شده در سیستم‌های کامپیوتری موجود.
  4. سیستم‌های کامپیوتری موجود.
  5. ارتباطات دستی و کامپیوتری بین سیستم ها.
  6. نقاط قوت و ضعف شرکت از نقطه نظر فناوری اطلاعات

 

بکارگیری تکنولوژی در برنامه جامع فناوری اطلاعات

تکنولوژی‌ها و فناوری‌های جدید ارتباطی با سرعت بیشتری از سایر عرضه‌های فناوری فراگیر شده و فارغ از ملاحظات و مرزهای سیاسی به درون کشورها و سازمان‌ها راه می‌یابند.

در تکنولوژی سه لایه و چارچوب: لایه سخت افزار، لایه شبکه و لایه کاربردها مطرح است. برای هر یک از لایه‌های تکنولوژی باید وضعیت جاری شرکت را بررسی کرد سپس جهت‌ها و اداره فعالیت‌ها و در نهایت بکارگیری تکنولوژی را مدیریت نمود.

در تمامی طرح‌های پیاده سازی توجه زیادی به آموزش‌های تکنولوژیکی همراه با توجه خاص به زیرساخت‌ها و کاربرد مدیریتی شده است و در این راه نیروی انسانی مهمترین عنصر در اشاعه و گسترش فناوری اطلاعات و ارتباطات است.

نوآوری تکنولوژی منبع بزرگ فرصت‌ها و تهدیدها برای هر سازمان می‌باشد به همین دلیل باید تکنولوژی را مدیریت کرد و در رابطه با فعالیت‌ها و استراتژی‌های سازمانی آن را هدایت و گسترش داد.

 

چه موانعی برای پیاده سازی وجود دارد؟

موانع اصلی در هر سازمان را می‌توان به شرح زیر بیان کرد:

  • مدیران عالی
  • کارکنان بخش
  • سایر کارکنان عملیاتی
  • کمبود امکانات مالی و عدم اولویت بندی در تخصیص سرمایه
  • کمبود همکاری بین واحدهای تحقیق و توسعه.
  • آموزش و زیرساخت نامناسب

عوامل موثر بر استراتژی فناوری اطلاعات چیست؟

عوامل بسیاری بر توانایی استراتژی، هنگامی که به عنوان یک مجموعه واحد عمل می‌کنند، تأثیرگذارند. ترکیب این عوامل، سطحی را که در آن کسب و کار به عنوان یک مجموعه در تدوین استراتژی، برنامه ریزی واجرای آن عمل می‌کنند، تعریف می‌کند.

ده عاملی را که بر مشارکت کسب و کار در مدیریت استراتژیک کسب و کار تأثیر می‌گذارند را متغیرهای محک می‌نامند.

متغیرهای محک شامل موارد زیر هستند:

  • هدف یکپارچه سازی
  • نقش کارکرد فناوری اطلاعات
  • نقش اصلی مدیر اجرایی
  • معیار عملکرد برای کارکرد
  • محرک هایی برای توسعه برنامه‌های کاربردی
  • مشارکت مدیریت ارشد در برنامه ریزی
  • مشارکت کاربر در برنامه ریزی
  • مشارکت مدیر اجرایی  در برنامه ریزی کسب و کار
  • ارزیابی فناوری‌های جدید
  • وضعیت مدیر اجرایی

 

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

از ارسال شما متشکریم!